تفاوت بنیادین مقره‌های اتکایی و مقره‌های کششی

هرچند هر دو تجهیز وظیفه جداسازی الکتریکی هادی از پایه را بر عهده دارند، اما نحوه انتقال نیرو و نوع آرایش سازه‌ای آن‌ها کاملاً متفاوت است:

• مقره کششی پلیمری: مانند یک کابل یا زنجیر عایق مستحکم عمل کرده و نیروی کشش افقی هادی را در انتهای خط یا نقاط زوایه مهار می‌کند و به سازه تیر منتقل می‌سازد. به زبان ساده، مقره کششی هادی را از انتها مهار و آویزان می‌کند.
• مقره اتکایی پلیمری: مانند یک ستون عایق عمل کرده و نیروی وزن عمودی هادی و نیروهای جانبی باد را به صورت فشاری و خمشی به کراس‌آرم یا تیر منتقل می‌نماید. مقره اتکایی هادی را از پایین نگه می‌دارد.

جایگاه نصب و کاربردهای استراتژیک در شبکه

این تجهیزات به طور ویژه در نقاطی از خط نصب می‌شوند که برآیند نیروهای مکانیکی وارده کششی است یا خط به پایان می‌رسد:

• سرخط‌ها و نقاط انتهایی (Dead-end poles)
• نقاط زاویه (Angle towers): مکان‌هایی که خط مسیر خود را با زاویه تند تغییر می‌دهد.
• قبل و بعد از تجهیزات حساس: نظیر ترانسفورماتورهای توزیع هوایی و سکسیونرها.
• اسپن‌های طولانی (Long Spans): در زمان عبور خطوط از موانع طبیعی مانند رودخانه‌ها، دره‌ها و بزرگراه‌ها.

آزمون‌های کلیدی کنترل کیفیت بر اساس استاندارد IEC 61109

از آنجا که مقره کششی همواره تحت تنش‌های مکانیکی مداوم ناشی از وزن سیم و بار باد و یخ قرار دارد، آزمون‌های طراحی و کیفی ویژه‌ای در آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت پلیمر عایق اسپادانا برای آن‌ها تعریف شده است:

1. آزمون بار-زمان هسته مونتاژ شده (Assemble Core Load-Time Test): تضمین می‌کند که پیوند مکانیکی بین یراق‌آلات فلزی و هسته FRP تحت بارهای کششی طولانی‌مدت دچار لغزش یا شکست نمی‌شود.
2. آزمون ولتاژ پایداری ضربه صاعقه خشک (BIL – Basic Impulse Insulation Level): رفتار دی‌الکتریک مقره را در زمان وقوع اضافه‌ولتاژهای گذرا ناگهانی (مانند صاعقه) شبیه‌سازی و تضمین می‌کند.
3. آزمون ولتاژ پایداری فرکانس قدرت (Power Frequency Withstand Test): عملکرد مقره در شرایط کارکرد عادی شبکه و در دو حالت خشک و مرطوب (بارانی) ارزیابی می‌شود.
4. آزمون خوردگی و ایجاد مسیر هادی (Tracking and Erosion Test): مقاومت شیمیایی و فیزیکی مواد روکش سیلیکونی را در برابر جرقه‌های سطحی ناشی از رسوب آلاینده‌ها بررسی می‌کند.

نحوه نصب مقره کششی روی تیر برق

نصب این تجهیزات باید توسط تکنسین‌های آموزش‌دیده خط گرم یا سرد و با رعایت کامل دستورالعمل‌های ایمنی انجام پذیرد:

• مرحله اول: ایمنی و بازرسی پیش از نصبابتدا خط قطع و زمین شده و تجهیزات حفاظت فردی کامل پوشیده می‌شود. بدنه پلیمری مقره به دقت بررسی می‌گردد تا فاقد هرگونه پارگی، ترک، سوراخ یا خراش عمیق روی روکش سیلیکونی باشد. یراق‌آلات فلزی نیز باید فاقد زنگ‌زدگی شدید یا ترک‌های میکروسکوپی باشند.
• مرحله دوم: نصب مقره روی بازوی (کراس‌آرم) تیریراق انتهای بالایی مقره (که معمولاً از نوع Clevis یا Eye است) به ساختار متالیک کراس‌آرم متصل شده و پین فولادی همراه با اشپیل (Split Pin) در جای خود محکم می‌شود. نکته بسیار مهم: هرگز نباید از بدنه پلیمری یا چترک‌های مقره به عنوان نقطه اتکا جهت بالا کشیدن یا اعمال نیروی مکانیکی حین صعود استفاده کرد.
• مرحله سوم: عبور هادی و اتصال کلمپسیم هادی از داخل کلمپ کششی (Tension Clamp) عبور داده شده و سفت می‌شود. کلمپ کششی به یراق زبانه پایینی مقره (Tongue) متصل می‌گردد.
• مرحله چهارم: تنظیم فلش و سیم‌کشی نهاییبا استفاده از ابزارهای کشنده مکانیکی (مانند تیفور یا وینچ دستی)، هادی کشیده می‌شود تا مقدار شکم (Sag) طراحی‌شده خط حاصل شود. پس از فیکس شدن میزان کشش، پین‌ها و اتصالات کلمپ نهایی می‌شوند.
• مرحله پنجم: بازرسی نهاییپس از اتمام کار، تراز بودن زاویه مقره، عدم وجود تنش‌های خمشی ناخواسته روی بدنه پلیمری و فواصل ایمنی فاز به فاز و فاز به زمین مجدداً کنترل می‌گردد.